home

 

Kala Azar / Leishmaniasis, zwarte koorts

register

 

meer parasieten


zandvlieg


zandmug

 

Kala azar
De parasiet die kala azar (viscerale leishmaniasis) veroorzaakt, wordt overgebracht door minuscule zandvliegen. Eenmaal in het lichaam, vermenigvuldigt de parasiet zich en tast het afweersysteem aan.

 

Benamingen
De ziekte is ook bekend onder de namen Leichmaniosis, Leishmaniose, leishmaniose en voorheen als Orient Boils, kala azar, zwarte koorts, Dum-Dum koorts en espundia.

 

Hoe herken je kala azar?
Een deel van de mensen die besmet zijn, wordt binnen enkele maanden ziek met symptomen als: hoge koorts, gewichtsverlies, bloedarmoede en een vergrote milt. Wanneer de ziekte niet wordt behandeld, leidt zij onherroepelijk tot de dood. PatiŽnten overlijden over het algemeen aan bijkomende complicaties zoals diarree en longontsteking, die door het verminderde afweersysteem niet meer kunnen worden bestreden. Ondervoeding vergroot de kans op het krijgen en overlijden aan de ziekte. De ziekte komt vooral voor in Soedan, Ethiopie, India, Bangladesh, Nepal en BraziliŽ. Door milieuveranderingen en gedwongen migratie verspreidt de ziekte zich ook naar andere gebieden.

 

Voorkomen en genezen
Kala azar is te genezen, maar de behandeling is kostbaar en verre van eenvoudig. Complicaties als longontsteking, diarree en de bijwerkingen van het medicijn maken de behandeling extra moeilijk, zeker in gebieden waar medische voorzieningen ontbreken. PatiŽnten krijgen gedurende een maand een injectie met het medicijn sodium stibogluconate (SSG). Hoewel SSG in Afrika nog effectief is tegen kala-azar, neemt de werking van het medicijn in AziŽ sterk af. Bij zeventig procent van de patiŽnten in sommige delen van India blijft genezing uit. De kans bestaat dat ook in Afrika resistentie van de parasiet zal optreden. Een tweede probleem is de toename van duo-infecties zoals kala-azar en HIV-besmetting. In noordwest EthiopiŽ blijkt dertig procent van de kala-azar patiŽnten ook seropositief. Bij de behandeling van HIV-positieve kala azar-patiŽnten met SSG, komt de ziekte vaak weer terug. Het sterftecijfer is bij HIV-positieve patiŽnten drie maal zo hoog als bij HIV-negatieve patiŽnten met kala azar. Een alternatieve behandelingsmethode is daarom hard nodig.

Artsen zonder Grenzen pleit bij overheden en farmaceutische bedrijven om meer tijd en geld te investeren in onderzoek en ontwikkeling van nieuwe geneesmiddelen tegen kala azar, die goedkoper, veiliger en efficiŽnter zijn. Een goedkope variant van SSG is namelijk niet de oplossing. Er is toenemende resistentie tegen SSG. Onderzoek naar nieuwe en betaalbare geneesmiddelen tegen kala azar is daarom dringend nodig. In India blijkt een nieuw middel Ė miltefosine - goed te werken tegen kala azar.

Artsen zonder Grenzen is op dit moment in EthiopiŽ aan het onderzoeken of dit middel ook in Afrika effectief gebruikt kan worden. De hoop is dat ook HIV-positieve kala azar patiŽnten beter behandeld kunnen worden met miltefosine.

 

Maatschappelijke problemen
Jaarlijks lopen naar schatting vijfhonderdduizend mensen kala-azar op. Dodelijke epidemieŽn komen voor; zoals in de negentiger jaren in Soedan waarbij honderdduizend mensen omkwamen. Het medicijn SSG, door Glaxo Wellcome onder de naam Pentostam© op de markt gebracht, is duur. In landen waar Pentostam© te verkrijgen is, zoals in Afrika, heeft de bevolking over het algemeen onvoldoende geld om een volledige behandeling van ongeveer een maand te betalen. Door het niet afmaken van de kuur, geneest de patiŽnt niet en neemt de kans op resistentie tegen het middel toe. In India wordt een merkloze versie van SSG geproduceerd, die een tiende kost van Pentostam©. In Soedan, waar grote behoefte is aan een goedkoop medicijn tegen kala-azar, werd tot voor kort door de gezondheidsautoriteiten geen toestemming gegeven deze merkloze versie te gebruiken. De officiŽle verklaring was, dat het zijn effectiviteit niet had bewezen. Artsen zonder Grenzen heeft monsters naar een Europees laboratorium gestuurd om het middel te laten testen en patiŽnten met beide medicijnen behandeld om de werking ervan te onderzoeken. Resultaat: er werd geen verschil in werking gevonden. Inmiddels is het middel in Soedan toegelaten.

 

Wat doet Artsen zonder Grenzen?
Artsen zonder Grenzen bond in het zuiden van Soedan als eerste de strijd aan tegen een dodelijke kala-azar epidemie. Vanaf begin jaren negentig heeft Artsen zonder Grenzen ruim 50.000 patiŽnten behandeld in Soedan en Ethiopie. In het noorden en zuiden van Soedan heeft Artsen zonder Grenzen verschillende behandelcentra opgezet in het gebied waar de ziekte endemisch is.
Daarnaast zijn er vierhonderdduizend speciale muggennetten verspreid, waarvan de gaatjes zo klein zijn dat de zandvlieg er niet doorheen kan. Zo wordt geprobeerd het aantal gevallen van kala-azar terug te dringen. Ook in EthiopiŽ heeft Artsen zonder Grenzen op drie plaatsen kala-azar behandelcentra.
Daarnaast pleit Artsen zonder Grenzen bij overheden en farmaceutische bedrijven om meer tijd en geld te investeren in onderzoek en ontwikkeling van nieuwe geneesmiddelen tegen kala-azar, die goedkoper, veiliger en efficiŽnter zijn. Een goedkope variant van SSG is namelijk niet de oplossing. Met het oog op de toenemende resistentie tegen SSG, is onderzoek naar nieuwe en betaalbare geneesmiddelen tegen kala-azar dringend nodig.