home

 

cryptosporidose

register

 

 amoebiasis

 cryptosporiose

Cryptosporidium

 

 

Ziekteverwekker
Cryptosporidiose wordt veroorzaakt door een eencellige parasiet (protozo): Cryptosporidium. Deze protozoa kunnen zich in de darm vermeerderen, hierbij vormen ze o÷cysten, een soort eitjes. De o÷cysten worden uitgescheiden in de mest/ontlasting en komen zo in de omgeving terecht. Vervolgens ondergaan de o÷cysten een paar veranderingen waardoor ze besmettelijk worden en dus tot ziekte kunnen leiden bij opname door andere dieren/mensen via de mond.

 

Besmettingsbron en wijze van overdracht
Landbouwhuisdieren, met name herkauwers, en de mens zelf vormen een belangrijke bron van besmetting met Cryptosporidium. Sommige Cryptosporidium soorten besmetten alleen dieren, sommige soorten besmetten alleen mensen en sommige soorten kunnen zowel dier als mens besmetten. Vooral jonge dieren, met diarree, scheiden o÷cysten uit. De o÷cysten van Cryptosporidium zijn zeer resistent tegen allerhande weersinvloeden en ontsmettingsmiddelen zoals bijvoorbeeld chloor. Daardoor kan iemand op vele manieren besmet raken. Wanneer mest/ontlasting van besmette dieren of mensen in zwemwater terecht komt, dan kan iemand een besmetting oplopen als diegene dat water binnen krijgt. Maar ook als sla in de moestuin met besmet water besproeid wordt, kan de o÷cyst lang genoeg overleven om voor een besmette salade te zorgen. Alle manieren waardoor een mens in aanraking komt met besmette mest/ontlasting kunnen leiden tot een infectie, ook al is een spoortje mest vaak niet zichtbaar.
Nadat men besmet is, duurt het twee tot vijf dagen voor de o÷cysten in de ontlasting verschijnen. Deze o÷cysten blijven gemiddeld acht tot veertien dagen aanwezig in de ontlasting. Mensen die helemaal geen ziekteverschijnselen vertonen na infectie, kunnen wel een klein aantal eitjes uitscheiden en zo een bron van infectie voor anderen vormen.
Waarschijnlijk komen Cryptosporidium infecties veel voor onder de bevolking (met name onder kinderen), terwijl er geen contact gezocht wordt met de huisarts omdat de verschijnselen mild zijn. Ook als de huisarts wel geraadpleegd wordt zal er niet altijd naar Cryptosporidium gezocht worden.
Van cryptosporidiose zijn ook uitbraken bekend waarbij veel mensen ziek zijn geworden na bijvoorbeeld een bezoek aan hetzelfde zwembad, of na het eten van besmet voedsel dat door ÚÚn cateraar geleverd is. Een beruchte uitbraak in de Verenigde Staten vond plaats in Milwaukee in 1993 waar besmet drinkwater zorgde voor een uitbraak van ernstige diarree bij meer dan 400.000 personen.

 

Ziekteverschijnselen bij de mens
Gemiddeld verloopt er een week tussen de besmetting en het optreden van ziekteverschijnselen (dit kan variŰren van 2 tot 12 dagen). Het uiteindelijke ziektebeeld bij de mens varieert van geen enkel verschijnsel tot ernstige symptomen. Kinderen jonger dan vijf jaar en mensen met een verminderde afweer vormen een extra gevoelige groep en vertonen een ernstiger beeld van de ziekte.
Belangrijke ziekteverschijnselen zijn hevige buikkrampen en een (waterdunne) diarree. Daarnaast behoren ook misselijkheid, braken, algehele zwakte en lichte koorts tot de mogelijke klachten.
Bij mensen met een goede afweer gaat de ziekte na twee tot vier weken vanzelf weer over. AidspatiŰnten kunnen een langdurige en (heel zelden) dodelijke diarree ontwikkelen.

 

Ziekteverschijnselen bij dieren
Cryptosporidium infecties leiden alleen bij jonge dieren tot problemen. Kalveren worden ziek op een leeftijd van 5 tot 14 dagen: een hevige, geelgroene of waterige diarree ontstaat en de dieren verliezen gewicht. Het kan voorkomen dat de diarree niet continu aanwezig is, maar met tussenpozen optreedt. Hoe ouder de kalveren zijn, des te minder symptomen ze vertonen. Lammeren vertonen een soortgelijk ziektebeeld.

 

Verspreiding en frequentie
De o÷cysten van Cryptosporidium zijn in Nederland te vinden in oppervlaktewater. Dit wordt veroorzaakt door lozing van rioolwater en de afvloeiing van mest. In de spaarbekkens van watervoorzieningen zijn zeer kleine hoeveelheden o÷cysten gevonden, in een gericht onderzoek werden er geen o÷cysten in het uiteindelijke drinkwater gevonden.
Op kinderdagverblijven wordt vaak circulatie van Cryptosporidium en mens-naar-mens overdracht beschreven.
Naar schatting veroorzaakt Cryptosporidium in Nederland jaarlijks ongeveer 2000 gevallen van maagdarmklachten per miljoen inwoners (RIVM Infectieziektenbulletin.

 

Preventie
Om infectie te voorkomen, is een goede persoonlijke hygiŰne van belang. Dit houdt in: handen wassen na een bezoek aan de wc, het verwisselen van een luier, tuinieren, omgang met jonge en zieke dieren, na contact met ontlasting van mens of dier. En uiteraard ook handen wassen vˇˇr het eten.