home

 

Parano´de Persoonlijkheidsstoornis (PPS)

register

 

overzicht stoornissen

 

PPS
De parano´de persoonlijkheidsstoornis (PPS) is een door een psychiater gediagnosticeerde persoonlijkheidsstoornis met parano´de kenmerken.
De term parano´de verwijst in dit verband niet naar verregaande wanen of psychosen, maar naar een aanhoudend en ongegrond wantrouwen in mensen.

Familieleden, vrienden, kennissen en collega's worden vanwege dit wantrouwen met een zekere afstandelijkheid benaderd en de contacten worden pas wat hartelijker als blijkt dat zij geen kwade bijbedoelingen hebben. Vaak blijft de PPS-lijder echter wel op zijn hoede en kan fel reageren op een kleinigheid (bijvoorbeeld een grapje), die als persoonlijke aanval wordt ge´nterpreteerd. Mocht de persoon daadwerkelijk (denkt) slecht te worden behandeld of (denkt) te worden opgelicht, dan kan de woede daarover maanden of soms zelfs jaren duren en mogelijk wraakgevoelens oproepen.

Parano´de persoonlijkheden wantrouwen vaak ook hun (ex)levenspartners. Op grond hiervan worden de activiteiten van de partner meer dan normaal in de gaten gehouden en kan de PPS'er zich soms (onredelijk) streng of zelfs dictatoriaal opstellen. Vaak wordt er gezocht naar negatieve eigenschappen om de ex-partner volledig te negeren en contacten te vermijden. Haatgevoelens tegen ex-partners kunnen soms verregaande gevolgen hebben.
De PPSĺer kan vaak fel, minderwaardig of denigrerende opmerkingen maken of uitspraken doen over, of tegen, anderen. Wordt deze echter zelf met een dergelijk opmerking geconfronteerd, dan volgt er veelal een woede-uitbarsting. In bepaalde gevallen richt het wantrouwen zich tegen bevolkingsgroepen, instanties of overheden.

Dit kan leiden tot vooroordelen of langdurige conflicten die volgens de omgeving slechts om kleinigheden gaan. Dit wordt wel querulantenwaan genoemd (hoewel er in dit geval geen sprake is van de echte waan).

[Querulantenwaan of paranoia querulans is een vorm van parano´de waanstoornis, waarbij men ervan overtuigd is dat een groot onrecht is geschied dat ongedaan gemaakt dient te worden. ReŰel gezien is er echter geen sprake van dit onrecht. Wanneer er geen waan is geconstateerd, maar het leven van de persoon pathologisch wordt beheerst door het bestrijden van een ervaren onrecht, kan er sprake zijn van parano´de persoonlijkheidsstoornis. In dit geval spreekt men ook wel van querulante persoonlijkheidsstoornis].

De parano´de persoonlijkheidsstoornis kan als volgt worden beschreven:

A. Het zodanig wantrouwen of als verdacht beschouwen van anderen dat hun motieven worden gezien als kwaadwillend. De stoornis begint in de puberteit of jonge volwassenheid en doet zich voor als sprake is van vier of meer van de volgende gevallen:

B. De stoornis treedt niet uitsluitend op als onderdeel van schizofrenie, een stemmingsstoornis met psychotische kenmerken of een andere psychische aandoening en is geen gevolg van directe fysiologische omstandigheden of algemeen medische aandoening.